İslam, Yüce Allah'ın insanlığa gönderdiği son ve mükemmel dindir. Bu din, sadece ibadetleri değil, aynı zamanda insanın sosyal, ekonomik ve ahlaki tüm yaşamını kuşatan, adaleti, merhameti ve kardeşliği temel alan bir hayat nizamıdır. Bu nizamın en açık, en kesin ve en katı yasaklarından biri de hiç şüphesiz faizdir (ribâ). Faiz, İslam'ın sadece kötü bir ekonomik sistem olarak değil, aynı zamanda toplumsal dokuyu parçalayan, Allah ve Rasulü'ne karşı açılmış bir savaş olarak nitelendirdiği büyük bir günahtır. Bu makale, Kur'an-ı Kerim'in apaçık ayetleri ve Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in şüpheye yer bırakmayan hadisleri ışığında, İslam'da faizin kesinlikle yeri olmadığını ortaya koyacaktır.
1. Kur'an-ı Kerim'deki Açık, Net ve Kesin Hükümler
Kur'an-ı Kerim, faiz konusunda herhangi bir yoruma, istisnaya veya mazerete imkân tanımayacak kadar açık ve sert ifadeler kullanmıştır.
· Faiz Yiyenlerin Durumu:
· "Faiz yiyenler, ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar. Bu onların, 'Alışveriş de faiz gibidir' demelerinden dolayıdır. Oysa Allah, alışverişi helal, faizi haram kılmıştır. Bundan sonra kime Rabbinden bir öğüt gelir de (faizden) vazgeçerse, geçmişte olan kendisinindir ve durumu Allah'a kalmıştır. Kim tekrar faize dönerse, işte onlar cehennem ehlidir; orada devamlı kalırlar." (Bakara Sûresi, 275. Ayet)
· Allah ve Rasulü'ne Savaş İlanı:
· "Ey iman edenler! Allah'tan korkun ve eğer inanıyorsanız faizden (henüz tahakkuk etmemiş) artakalan kısmı bırakın. Şayet böyle yapmazsanız, Allah ve Rasulü tarafından size bir savaş açıldığını bilin. Eğer tövbe ederseniz, ana malınız sizindir. Ne haksızlık etmiş ne de haksızlığa uğramış olursunuz." (Bakara Sûresi, 278-279. Ayetler)
· Faizin Bereketinin Olmayışı:
· "İnsanların malları içinde artsın diye verdiğiniz faiz, Allah katında artmaz. Allah'ın rızasını isteyerek verdiğiniz zekâta gelince, işte zekât verenler (mallarını) kat kat artıranlardır." (Rûm Sûresi, 39. Ayet)
2. Hadis-i Şeriflerdeki Şiddetli Uyarılar ve Lanetler (Kaynak Numaralarıyla)
Peygamber Efendimiz (s.a.v.), Kur'an'ın bu kesin hükmünü açıklamış, pekiştirmiş ve ümmetini en küçük bir faiz ihtimaline karşı dahi uyarmıştır.
· Faiz Zincirindeki Herkese Lanet:
· "Resulullah (s.a.v.) faiz yiyene, yedirene, bu muameleyi yazan kâtibe ve şahitlerine lanet etti ve 'Onların hepsi birdir' buyurdu." (Müslim, Selâm, 25; Ebû Dâvûd, Büyû', 4; Tirmizî, Büyû', 2; İbn Mâce, Ticârât, 58; Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, 2/8, 36, 84)
· İman ile Faizin Bağdaşmazlığı:
· "Allah'a ve ahiret gününe iman eden bir kimse, faiz yemesin!" (Buhârî, Büyû', 113; Müslim, Müsâkât, 18; Ebû Dâvûd, Büyû', 4)
· Büyük Günahlardan Biri:
· "Kaçınılması gereken yedi büyük günahtan biri de faiz yemektir." (Buhârî, Vasâyâ, 23; Müslim, Îmân, 38)
· Faizin Vebalinin Büyüklüğü:
· "Bir dirhemlik faiz, otuz üç defa zina etmekten daha büyük günahtır." (Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, 2/353; el-Heysemî, Mecma‘u'z-Zevâid, 4/117; Beyhakî, es-Sünenü’l-Kübrâ, 5/263)
· "Yetmiş çeşit günah vardır. En hafifi, kişinin annesi ile zina etmesi gibidir. En büyüğü ise, bir kimsenin faiz yedikten sonra onu Müslümanlara yaymasıdır." (Suyûtî, el-Câmiu's-Sağîr, no: 9379; el-Heysemî, Mecma‘u'z-Zevâid, 4/117)
3. Faiz Neden Kesin Olarak Haramdır?
İslam'ın faizi haram kılmasının ardında yatan temel hikmetler, onun neden asla meşru görülemeyeceğini de açıklar:
1. Allah'ın Emridir: En temel ve belirleyici sebep budur. Mümin, "işittik ve itaat ettik" der. Hikmetleri araştırılabilir ancak nihai ölçü, onun Allah'ın kesin bir yasağı olmasıdır.
2. Zulüm ve Sömürü Aracıdır: Faiz, sermayenin risksiz bir şekilde, emek harcamadan ve üretmeden büyümesidir. Bu, zengini daha zengin, fakiri ise daha fakir yapan, eşitsizliği derinleştiren bir sömürü mekanizmasıdır.
3. Toplumsal Dayanışmayı Yok Eder: Faiz, insanlar arasındaki merhamet, yardımlaşma ve kardeşlik bağlarını koparır. Borç ilişkisini, karşılıklı çıkar ve düşmanlık ilişkisine dönüştürür.
4. Ekonomik Istırap Kaynağıdır: Faiz, üretime dayanmayan sanal bir büyüme yaratır, ekonomik krizlere, enflasyona ve aşırı borç yüküne neden olur.
Sonuç
Netice olarak, İslam'da faizin yeri yoktur. Kesinlikle ve tartışmasız bir şekilde haramdır. Ayetlerin ve hadislerin açık hükümleri, bu konuda hiçbir Müslüman'a istisna, ruhsat veya oynama alanı bırakmamaktadır. Faiz yemek, Allah ve Rasulü'ne savaş açmakla eşdeğer görülmüş, faizle beslenen malın bereketsiz, faiz yiyen kimsenin ise cehennem ehlinden olacağı bildirilmiştir.
Müslüman'ın görevi, bu ilahi emri sorgusuz sualsiz kabul edip, hayatının her alanından faizi temizlemektir. Bu, imanın bir gereği ve Allah'a olan teslimiyetin en açık göstergesidir. Unutmamak gerekir ki, helal rızık arayışı, en az namaz ve oruç kadar önemli bir ibadettir. Rızkına faiz bulaştırmamak ise, bu ibadetin en temel şartıdır.
"Kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa, salih amel işlesin ve Rabbine yaptığı ibadette hiç kimseyi ortak koşmasın." (Kehf Sûresi, 110. Ayet)