Türkiye genelinde Hızlı Geçiş Sistemi'ne (HGS) yönelik şikâyetler artarken, sürücülerin yaşadığı sorunlar sistemin işleyişini ve uygulanan cezai yaptırımları yeniden tartışmaya açtı. Özellikle geçiş ücretlerinin sorgulanması, borçların görüntülenmesi ve ihlalli geçiş bildirimleri konusunda yaşanan sıkıntılar halkın tepkisine neden oluyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, son dönemde artan şikâyetlere ilişkin yaptığı açıklamada, sorgulama sisteminde gerçekleştirilen değişikliğe dikkat çekti. Önceki uygulamada plaka bilgisi girilerek herhangi bir aracın hangi gişeden, hangi tarih ve saatte geçtiğinin görüntülenebildiğini belirten Uraloğlu, Kişisel Verileri Koruma Kurumuna (KVKK) yapılan başvurunun ardından bu uygulamanın kaldırıldığını ifade etti.
Yeni düzenlemeyle birlikte araçların geçiş bilgilerinin yalnızca yetkilendirilmiş kişiler tarafından e-Devlet üzerinden sorgulanabildiğini kaydeden Uraloğlu, alışılmış sistemin değişmesinin şikâyetlerdeki artışta etkili olduğunu savundu.
Plakayla sorgulama dönemi sona erdi
HGS sisteminde yapılan değişiklikle birlikte Karayolları Genel Müdürlüğünün internet sitesi üzerinden plaka bilgisiyle borç sorgulama ve ödeme imkânı kaldırıldı. Yeni uygulamada araç sahibinin kimlik doğrulaması yaparak e-Devlet üzerinden işlem gerçekleştirmesi gerekiyor.
Ancak bu değişiklik, özellikle başkasına ait araçları kullanan kişiler, kiralık araç sürücüleri ve çok sayıda araca sahip işletmeler açısından yeni sorunları beraberinde getirdi.

HÜDA PAR Gaziantep Milletvekili Şahzade Demir de 18 Kasım'da yaptığı açıklamada, yeni uygulamanın vatandaşları ve ticari işletmeleri zor durumda bıraktığını belirtti.
Demir, "Bu mağduriyetlerin giderilmesi için gerçek kişilere araç plakası ve ruhsat bilgileriyle borç sorgulama ve ödeme yapılabilme imkânının tanınması bir zorunluluktur. Uygulamanın değiştirilmesi lazım. Borç ne varsa hızlı bir şekilde sistemde görülmeli ve görülmemiş ya da sahibine iletilmemiş borçlar nedeniyle faizin veya icra takiplerinin önüne muhakkak geçilmelidir. Tüzel kişiler için ise birden fazla araca ait borçların toplu olarak sorgulanıp ödenebileceği bir sistem oluşturulmalıdır." dedi.
300 liralık borç 13 bin liraya ulaşabiliyor
HGS sistemine yönelik tepkilerin önemli nedenlerinden biri de ihlalli geçişler sonrasında uygulanan cezalar ve icra takipleri.
Bazı sürücüler, hesaplarında yeterli bakiye bulunmasına veya otomatik ödeme talimatı vermelerine rağmen geçiş ücretlerinin tahsil edilmediğini, borçlardan zamanında haberdar olmadıklarını ve daha sonra yüksek tutarlı icra dosyalarıyla karşılaştıklarını belirtiyor.
Konuyu TBMM Genel Kurulunda da gündeme taşıyan Şahzade Demir, sistemde görünmeyen ve vatandaşa bildirilmeyen borçların ciddi mağduriyetlere yol açtığını söyledi.
Demir, "HGS'de görünmeyen ve kimseye bildirilmeyen borçlar vatandaşın karşısına icra takibi olarak çıkıyor. 300 liralık bir geçiş ücreti faiz ve masraflarla 13 bin liraya kadar ulaşıyor. Bakiyesi olan, hatta otomatik ödeme talimatı veren sürücüler bile bu mağduriyeti yaşıyor. Bu, vatandaşın değil sistemin hatasıdır." ifadelerini kullandı.
Demir, vatandaşın haberdar olmadığı bir borç nedeniyle ağır yaptırımlarla karşı karşıya bırakılmasının adil olmadığını belirterek, "Üstelik 45 gün içinde ödenmeyen geçiş için ücretin 4 katı ceza ekleniyor ve ardından icra süreci başlatılıyor. Haberi bile olmayan bir borç için bu kadar ağır bir yaptırım adil değildir." dedi.
İhlalli geçişte 15 ve 45 gün ayrıntısı
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun açıklamasına göre, sürücüler ihlalli geçiş yaptıkları tarihten itibaren ilk 15 gün içerisinde eksik bakiyelerini tamamlayıp ödeme yapmaları halinde herhangi bir ceza ödemiyor.
15'inci günden 45'inci güne kadar yapılan ödemelerde ise geçiş ücretine bir kat ceza uygulanıyor. 46'ncı günden itibaren vatandaşlara tebligat gönderilerek ödeme sürecinin hatırlatılması hedefleniyor.
Bakan Uraloğlu, tebligata rağmen herhangi bir işlem yapılmaması halinde sürecin avukat aracılığıyla takibe kadar ilerleyebildiğini belirtti.
HGS etiketlerinin eski, kirli veya deforme olması ya da araç plakalarının okunamaması gibi nedenlerle de zaman zaman sorun yaşanabildiğini anlatan Uraloğlu, sistemde yapay zekâdan yararlandıklarını ve hatalı işlemlerin tespit edilmesi durumunda geriye dönük iptaller gerçekleştirdiklerini söyledi.
HÜDA PAR'dan SMS ve e-posta bildirimi çağrısı
HGS'deki mağduriyetlerin giderilmesi için çözüm önerilerini sıralayan Şahzade Demir, borçların vatandaşlara zamanında bildirilmesi gerektiğini vurguladı.
Sadece e-Devlet üzerinden sorgulama yapılmasının yeterli olmadığını belirten Demir, sürücülerin borçlarını ödeme süresi dolmadan öğrenebilmeleri için SMS ve e-posta bildirimlerinin devreye alınmasını isteyerek çözüm önerisini şu sözlerle dile getirdi:
"Borçlar ödeme süresi içinde vatandaşa SMS ya da e-postayla bildirilmeli, HGS ekranında ve e-Devlet'te anında görülmelidir. Sistemden kaynaklanan cezalar ve icra masrafları da iade edilmelidir."
Peki, sistem değişikliği mağduriyetleri gidermeye yetecek mi?
HGS'deki şikâyetlerin kalıcı biçimde azaltılması için yalnızca sorgulama ekranındaki değişikliğin değil, borç bildiriminden ödeme altyapısına, itiraz mekanizmalarından icra süreçlerine kadar bütün sistemin gözden geçirilmesi talep ediliyor.
