Türkiye’de sebze ve meyvenin üreticiden tüketiciye ulaşana kadar geçtiği ticari süreçlerin yeniden düzenlenmesine yönelik Hal Yasası çalışmaları gündeme geldi. Taslakta, zincir marketlerin tedarik süreçlerine ilişkin yeni yükümlülükler getirilmesi ve üreticilerin pazara erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor.
Zincir marketlere yüzde 20 doğrudan alım şartı
Taslak kapsamında büyük marketlerin sattıkları sebze ve meyvenin yüzde 20’sini doğrudan üreticilerden veya üretici örgütlerinden alması öngörülüyor.
Düzenlemeyle üreticilerin pazara daha kolay ulaşması ve tedarik zincirinin daha şeffaf hale gelmesi amaçlanıyor.
Üreticilere kira, nakliye ve depolama desteği
Taslakta üreticilerin maliyetlerini azaltmaya yönelik çeşitli kolaylıklar da yer alıyor. Bu kapsamda kira, depolama, nakliye ve vergi alanlarında destek sağlanması planlanıyor.
Üretici birliklerinin hal benzeri tesisler kurması halinde ücretsiz arazi tahsisi ve maddi destek verilmesine yönelik düzenlemelerin de gündemde olduğu aktarılıyor. Bu adımlarla üretici örgütlerinin güçlendirilmesi ve çiftçilerin ürünlerini pazara ulaştırırken karşılaştıkları sorunların azaltılması hedefleniyor.
Kayıt dışı ticarete yönelik denetimler artırılacak
Yeni düzenlemeyle yalnızca toptancı hallerindeki işlemlerin değil, hal dışında gerçekleştirilen ticari faaliyetlerin de daha yakından takip edilmesi öngörülüyor.
Kayıt ve teminat mekanizmalarının güçlendirilmesiyle sebze ve meyve ticaretinde izlenebilirliğin artırılması, kayıt dışı işlemlerin azaltılması ve üreticilerin mağduriyetine yol açan uygulamaların önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Sebze ve meyve fiyatları düşecek mi?
Taslağın tüketiciler açısından en çok merak edilen yönlerinden biri, market fiyatlarına olası etkisi. Doğrudan üreticiden alımın yaygınlaşmasının tedarik zincirindeki maliyetleri etkileyip etkilemeyeceği ise uygulamanın kapsamına ve belirlenecek kriterlere bağlı olacak.
Bu nedenle taslağın fiyatlara etkisine ilişkin kesin bir sonuç çıkarmak için düzenlemenin nihai hükümlerinin ve uygulama biçiminin netleşmesi gerekiyor.
Yüzde 20 şartı ne zaman yürürlüğe girecek?
Zincir marketlere getirilmesi planlanan yüzde 20 doğrudan alım şartı henüz taslak kapsamında değerlendiriliyor. Düzenlemenin yürürlüğe gireceği tarihe, kapsamına ve denetim yöntemlerine ilişkin kesinleşmiş bir takvim açıklanmış değil.
Yeni kuralların hangi marketleri ve ürün gruplarını kapsayacağı, taslağın nihai şekliyle belli olacak. Hal Yasası’ndaki değişikliklerin yasalaşması ve uygulamaya geçmesi halinde, sebze ve meyve ticaretinde üretici, market ve tüketici arasındaki tedarik sürecinde yeni bir dönem başlayabilecek.
