Dünya'nın evrildiği noktada insansız teknolojilerin vazgeçilmez bir noktada bulunduğu herkesin hatırında yer etmiştir. Her geçen gün daha fazla kişinin diline dolanan 'yapay zeka' savunma teknolojilerinde de başı çekmekte olup, geliştirilen her yeni araçta insanların aradığı bir seçenek olmaya başlamıştır. Peki tüm bu gelişmeler ışığında ülkemizin insansız hava araçları ve yapay zeka entegreli insansız hava aracı teknolojilerinde hangi durumda olduğunu merak etmiş miydiniz? Bugünkü yazımızda güncel verilere dayanarak vatanımızın savunmasına büyük katkı sağlayan firmalarımızı ve bu firmaların insansız teknolojilerini konuşuyor olacağız.
Kısaca İnsansız Hava Araçlarının Tarihi
Tarihe bakıldığında savaşlarda ilk havadan insansız saldırı denemelerine örnek vermemiz gerekirse 1849'ların Avusturya'sına gitmemiz gerekir. Bomba yüklü sıcak hava balonlarıyla İtalya'ya saldıran Avusturya, tarihte ilk kez hava yoluyla insansız bir saldırı gerçekleştirmiştir. Bahsedilen bu yol pek tabii çok ilkel olsa da nihayetinde insansız bir şekilde hava araçları yoluyla yapılan saldırılara örnek verilebilecek niteliktedir. Yıllar sonra 1916 yılına gelindiğinde İngiltere tarafından radyo dalgalarıyla kontrol edilen ilk İHA denemesi yapılmıştır. Günümüz İHA'larına en çok benzeyen model ise 1960'lı yıllarda ABD tarafından üretilen Ryan Model 147 adlı hava aracıdır. Artık bu yıllarda jet motorlu insansız araçları tarih sahnesine çıkmaya başlamıştır.
Türkiye'nin İlk İHA Denemesi
Ülkemizde ilk yerli İHA denemesi 1990 yılında TUSAŞ tarafından yapılmıştır. IHA-X1-Şahit adlı insansız hava aracı aynı dönemde geliştirilen diğer İHA'lara kıyasla az gelişmiş gözükse de, Türkiye'nin bu alandaki ilk denemesidir. Bahse konu bu proje hayata geçirilmiş olsaydı bugün daha üstün nitelikli araçları konuşuyor olabilirdik fakat ilgili araçtan sadece 2 adet prototip üretilmiş olup başarılı test uçuşlarına rağmen 1992 yılında 'yetersiz bütçe' sebebiyle bu proje iptal edilip rafa kaldırılmıştır. İlk İHA projemiz ülkemizin boşa geçmiş onca yıllarının arasında karanlık geçen 90'lar döneminin bir diğer kurbanı olmuş ve tarihin tozlu raflarına karışmıştır.
Sahada Kendini Kanıtlayan Projelerimiz
Günümüzde ise dünya sahnesinde artık kendini sahada yeteri kadar kanıtlamış olan İHA'lara sahip bir Türkiye karşımıza çıkıyor. İç pazarında tekellik bulunmayan dış pazarın ise %65'ine hakim olup kapısında sıralar oluşturan ülkemizde her geçen gün yeni teknolojiler de duymaktayız. Gelin önce sahada aktif olan araçlara sonrasında duyurulmuş olan yeni teknolojilere bakalım.
Orta İrtifa - Uzun Havada Kalış Sınıfı (MALE Sınıfı)
İnsansız Hava Araçları konusunda çok aktif olarak kullanılan ve büyük bir yük üstlenen sınıf Orta İrtifa-Uzun Havada Kalış sınıfıdır. Bu sınıftaki İHA'lar uzun süre havada kalarak keşif ve gözetleme görevleri icra ederken aynı zamanda taarruz görevlerinde de kullanılır. Bu sınıf için aranan özelliklerin başında 10.000 ile 30.000 feet arası değişen azami irtifa ve 24 saatin üzerinde havada kalabilme kabiliyetleri gelir. Dünya geneline bakıldığında
TUSAŞ AKSUNGUR
(Görsel: TUSAŞ)
Orta İrtifa - Uzun Havada Kalış Sınıfı'na giren Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. tarafından üretilmiş olan AKSUNGUR İnsansız Hava Aracı teknik özellikleri bakımından sınıfında ses getiren bir araçtır. 24 metre kanat açıklığına sahip AKSUNGUR, 50 saatlik havada kalış süresi, 250 km/sa azami hız, 750 kg faydalı yük kapasitesiyle dikkat çekerken, azami 40.000 feet irtifa özelliğiyle de muadillerini geride bırakmayı başarmıştır. Aynı zamanda 2023 yılının Kasım ayında TEI tarafından geliştirilen yerli PD170 motoruyla kalkış gerçekleştirmiş ve 41 saat havada kalarak test uçuşunu başarıyla tamamlamıştır. TUSAŞ tarafından üretilen bu insansız hava aracı otonom iniş-kalkış ve sürüş özelliği sayesinde pilota gerek duymadan gerekli koordinatların verilmesiyle görevini kendi başına icra edip üs bölgesine dönme özelliğine de sahiptir. Bunlara ek olarak deprem, yangın, sel gibi doğal afetlerde de aktif olarak kullanılmaktadır.
Bayraktar TB2
(Görsel: BAYKAR)
Özellikle yurt dışında ses getiren Rusya-Ukrayna savaşı başta olmak üzere Karabağ, Libya ve Suriye'de gösterdiği üstün başarı sayesinde tüm Dünya'da tanınan Bayraktar TB2 listemizin ikinci sırasında yer alıyor. Bayraktar TB2 12 metre kanat açıklığıyla beraber 27.000 feet azami irtifa, 27 saat havada kalış süresi, 250 km/sa azami hız ve 150 kg faydalı yük kapasitesi özelliklerinin yanında otonom uçuş-kontrol, iniş-kalkış özellikleriyle de ön plana çıkmaktadır. Otonom sistemler konusunda Baykar'ın başarısını en net ortaya koyan örneklerden biri Ukrayna'dan gelmiştir. Rusya-Ukrayna savaşında S-300 hava savunma sistemi tarafından vurulan TB2'nin ağır hasar almasına rağmen otonom bir şekilde üssüne geri dönmesi tüm Dünya'da ses getirmiştir.
TUSAŞ ANKA
(Görsel: TUSAŞ)
MALE sınıfı insansız hava araçlarımızdan bir diğeri de yine TUSAŞ üretimi ANKA'dır. ANKA insansız hava aracı da aynı AKSUNGUR'da olduğu gibi otonom sürüş, iniş-kalkış özellikleriyle donatılmıştır. 17.5 metre kanat açıklığına ve 30 saat havada kalma süresine sahip olan bu aracımız 350 kg'ın üzerinde faydalı yük kapasitesine sahip olup 217 km/sa azami hıza ulaşabilmekte ve 30.000 feet irtifaya çıkabilmektedir.
Bayraktar AKINCI TİHA
(Görsel: BAYKAR)
Bayraktar tarafından üretilen AKINCI modeline geldiğimizde işler biraz değişiyor. Artık MALE Sınıfı değil Ağır Taarruz ve Uzun Havada Kalış (HALE) sınıfı devreye giriyor. AKINCI diğer modellerde olduğu gibi otonom özelliklere sahip olmasının yanı sıra, 1.500 kg faydalı yük kapasitesi, 40.000 feet azami irtifa, 445 km/sa azami hız, 24 saatin üzerinde havada kalış süresi gibi özellikleri bulunmaktadır. Bu modelin asıl öne çıkan özelliği ise havadan-havaya füze fırlatabiliyor olmasıdır. 21 Şubat 2026 tarihinde Sinop'ta yapılan test ile bir başarıya daha imza atan AKINCI TİHA, Çorlu'dan havalanarak Sinop semalarına ulaşıp Roketsan üretimi EREN Yüksek Hızlı Çok Amaçlı Dolanan Mühimmat ile gökyüzündeki hedefi tam isabet vurup imha ederek tekrardan Çorlu'ya dönüş yaptı ve görevi başarıyla tamamladı.
Bayraktar Kızılelma Muharip İnsansız Uçak Sistemi (MİUS)
(Görsel: BAYKAR)
BAYKAR firması tarafından üretilen KIZILELMA'nın özelliklerine geçmeden önce bu sistemin Dünya'da bir ilke imza attığına değinmemiz gerekir. KIZILELMA MİUS, görüş ötesi menzildeki jet motorlu bir hava hedefini havadan havaya füze ile vuran dünyadaki ilk insansız savaş uçağı olarak havacılık tarihine geçmiştir. Bu başarılı test 30 Kasım 2025 tarihinde gerçekleştirildi ve gururla duyuruldu. KIZILELMA sistemi diğer tüm İHA'larımızdan farklı olarak İnsansız Savaş Uçağı sınıfına girmektedir, bu sınıfa girmesinin yanı sıra 5. nesil insanlı savaş uçaklarının yapabileceği görevleri icra edebilecek kapasiteye sahip olması da öne çıkan üstün kabiliyetleri arasındadır. Özelliklerine gelindiğinde ise 45.000 feet azami irtifa, 1.500 kg faydalı yük kapasitesinin yanı sıra karşımıza 0.9 mach azami hız özelliği çıkmaktadır. Bu yüksek hızlara çıkabilmesiyle beraber hava harplerinde it dalaşı olarak adlandırılan karşılıklı uçaklar arasındaki mücadeleye de girebilecek olan KIZILELMA'mız havacılık tarihinde daha nice ilklere imza atacak bekleyip göreceğiz.
Henüz Aktif Kullanılmayan Projelerimiz
TUSAŞ ANKA-3 (MİUS)
(Görsel: TUSAŞ)
TUSAŞ tarafından geliştirilen ANKA-3 aracımız henüz geliştirme aşamasında oluş aktif olarak kullanılmamaktadır. Buna karşın proje tamamlandığında bu sistemin, 5. nesil insanlı savaş uçağımız olan Milli Muharip Uçak KAAN ile entegreli olarak operasyonlara katılması planlanmaktadır. ANKA-3'ünde kendine has özellikleri bulunmaktadır. Hayalet tasarımı sayesinde düşük radar görünürlüğü özelliği ve mühimmatları gövde içerisinde saklayabilmesi diğer araçlardan çok farklı bir dış görünüşe bürünmesini sağlamıştır. 12.5 metre kanat açıklığı, 1.200 kg faydalı yük kapasitesine sahip olan ANKA-3 40.000 feet azami irtifaya çıkabilmekte ve 0.7 mach azami hıza ulaşabilmektedir.
Bu yazımızda bahsettiğimiz büyük hava araçlarının yanı sıra HAVELSAN tarafından üretilen BAHA bulutaltı iha, Baykar üretimi Kalkan DİHA, K2 Kamikaze insansız hava aracı, Mızrak ve Sivrisinek akıllı dolanan mühimmatları, TUSAŞ üretimi şimşek ve süper şimşek taktik iha sistemleri gibi küçük-büyük, aktif veyahut gelişme aşamasında olan bir çok projemiz vardır. Yeni dünya düzeninde kurulacak olan insansız orduların bugün hava filolarıyla karşı karşıyayız, araştırıldığında denizde ve karada hem ülkemizin hem dış dünyanın ne kadar yol kat ettiği görülebilmektedir. Türkiye olarak havada çok büyük başarılara imza atmaktayız. Rabbimize olan inancımız ve güvenimiz, vatanımıza olan bağlılığımız bizim dışarıdan asıl büyük farkımızdır. Dünya'daki bu zalim düzenin karşısında İslam ile dirilecek olan Türkiye'nin zaferi muhakkaktır. Elbet bütün zulümler bir gün son bulacaktır, mazlumun ahı tutacak ve zalimlerin planları yerle yeksan olacaktır. Tüm mazlum coğrafyaların umudu olan Türkiye mutlak şaha kalkacaktır. Gerçek güç üstün sistemler üretmek değil, üstün sistemleri bize ürettiren Allah'ın gücünü idrak edebilmektir. Aklı verenin de eli kaldıranın da Allah olduğunu bilmek bizi şanlı zaferlere ulaştıracaktır. Bu bilinç ve ufukla yeni nesiller yetiştirmek, daha nice başarılara kapıları aralayacaktır. Bu Malazgirt'te de böyle olmuştur İstanbul'da da böyle olmuştur. Gazze, Kudüs, Doğu Türkistan ve daha nice mazlum coğrafyalarda da Allah'ın izniyle böyle olacaktır.