ABD’nin İran’a yönelik yeni saldırılarında Keşm Adası’nı hedef alması, adanın Hürmüz Boğazı yakınındaki stratejik konumunu, askeri tesislerini ve Tahran’ın deniz trafiği üzerindeki kontrolündeki rolünü yeniden gündeme getirdi.
ABD medyasında bir Amerikalı yetkiliye dayandırılan haberlere göre ABD ordusu, adaya yönelik pazartesi günü saldırılar düzenledi. Yetkili, İran güçlerinin bir Amerikan askeri uçağını hedef almaya çalıştığı iddiasının ardından ABD kuvvetlerinin bir karadan havaya füze fırlatıcısını vurduğunu öne sürdü. Saldırı, ABD ve siyonist rejimin 28 Şubat’ta İran’a yönelik askeri saldırılar başlatmasından sekiz ayı aşkın süre sonra gerçekleşti.
2 Kasım gecesi ABD güçleri, haziran ayından bu yana ilk kez Keşm Adası'nı hedef aldı. Saldırılar, Washington ile Tahran arasında Katar öncülüğünde yürütülen arabuluculuk girişimlerinin yeniden geniş çaplı bir çatışmanın önüne geçmeyi amaçladığı bir dönemde gerçekleşti.
Dört gün sonra, 6 Kasım'da Keşm Adası'na iki mühimmat daha isabet etti.
Trump, “sınırlı” olarak nitelendirdiği saldırıları doğrulayarak ABD güçlerinin “küçük bir uçaksavar sistemini” hedef aldığını ve yaklaşık 15 dakika, belki de 5 dakika içinde etkisiz hale getirdiğini söyledi.
Ardından pazar günü İran devlet medyası, adada dört patlama sesinin duyulmasının ardından ABD ordusunun Keşm'e “mühimmat” ateşlediğini bildirdi.
İran'dan yapılan açıklamada, adadaki tesislerin büyük bir zarar görmediği ifade edildi.
Keşm, İran'ın deniz gücünün önemli merkezlerinden biri konumunda. ABD güçleri savaşın başlamasından yaklaşık bir hafta sonra, mart ayında adadaki kritik bir tuzdan arındırma tesisini ilk kez hedef almış; saldırı 30 köyün tatlı su tedarikini kesintiye uğratmış ve Tahran'ın tepkisine yol açmıştı.
Keşm Adası'na yönelik saldırıların yeniden başlaması, İran güçlerinin Hürmüz Boğazı yakınlarında ABD'ye ait İHA'ları düşürdüklerini açıklaması ve denizcilik şirketlerinin boğazdaki gemilere yönelik saldırıların ekim ayında rekor seviyeye ulaştığını bildirdiği bir döneme denk geliyor.
Keşm, İran’ın ve Basra Körfezi’nin yüzölçümü bakımından en büyük adası olma özelliğini taşıyor. Yaklaşık 1.500 kilometrekarelik alana sahip ada, İran’ın güneyindeki Hürmüzgan eyaletinde bulunuyor. Bender Abbas liman kentinin yakınında yer alan Keşm, İran ana karasından Huran Boğazı ile ayrılıyor. Ada, Basra Körfezi’ni Umman Körfezi’ne bağlayan Hürmüz Boğazı’nın kuzey kıyısı boyunca uzanıyor.
Boğazın karşı tarafında ise Umman’a bağlı Müsendem Yarımadası ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) kuzeydoğu kıyısı bulunuyor.
Keşm, Hengam ve Larek adalarını kapsayan Keşm ilçesinin nüfusu yaklaşık 190 bin. Balıkçılık, deniz taşımacılığı, turizm ve ticaret, adanın başlıca ekonomik faaliyetleri arasında yer alıyor.
Keşm Serbest Ticaret Bölgesi'ne ev sahipliği yapan ada, komşu Körfez ülkeleriyle ticareti destekleyen ticari limanlara ve sanayi tesislerine de sahip.
Jeolojik oluşumları ve su altı biyolojik çeşitliliğiyle UNESCO tarafından tanınan jeoparkı da adanın turistik açıdan öne çıkan noktaları arasında bulunuyor.
Keşm'in Hürmüz Boğazı yakınındaki konumu, adayı İran'ın kıyı savunması ve deniz gözetleme faaliyetleri açısından önemli kılıyor.
İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) Deniz Kuvvetleri, boğazın kuzeyindeki askeri varlığının bir parçası olarak ada çevresindeki sularda faaliyet yürütüyor. İran medyası, DMO'nun Keşm ve çevresindeki adalarda yürüttüğü faaliyetlere ilişkin haberler yayımlarken uluslararası medya kuruluşları da adada bir deniz üssü ve yer altı füze tesisleri bulunduğunu bildirdi.
DMO, mayıs ayında Keşm'in batı ucundan BAE'nin Umm Al Quwain bölgesine, İran'ın Kuh Mobarak kıyılarından ise Füceyre'ye uzanan genişletilmiş bir deniz kontrol bölgesi ilan etti. Bu açıklamada Keşm, Tahran'ın deniz sahasındaki kontrol düzenlemelerinde önemli bir coğrafi referans noktası olarak gösterildi.
Keşm Adası, 28 Şubat'ta başlayan ABD-siyonist rejim saldırılarından bu yana hedef alınan İran adaları ve kıyı bölgeleri arasında yer alıyor.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 31 Mayıs'ta Keşm Adası ve ana karadaki Koruk bölgesinde bulunan İran'a ait radar sistemleri ile İHA komuta ve kontrol tesislerinin vurulduğunu duyurdu. CENTCOM, 5 Haziran'da aynı bölgelerdeki kıyı gözetleme radar tesislerine yönelik yeni saldırılar düzenlendiğini bildirdi.
İranlı yetkililer ise mart ayında ABD'yi Keşm'deki bir tuzdan arındırma tesisine saldırmakla suçladı. Saldırının 30 köyün içme suyu tedarikini aksattığı belirtildi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, sivil altyapının hedef alındığını belirterek saldırıyı kınayarak, “Bu emsali oluşturan İran değil, ABD'dir” ifadelerini kullandı. Yerel yetkililer, onarım çalışmaları tamamlanıp su tedariki yeniden sağlanmadan önce tesisin yaklaşık 40 bin kişiye hizmet verdiğini açıkladı.
DMO ise daha sonra misilleme olarak Bahreyn'deki bir ABD deniz tesisini hedef aldığını duyurdu.
İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere yönelik kısıtlamalarını sıkılaştırmasıyla Keşm Adası'nın önemi daha da arttı. DMO Deniz Kuvvetleri, gemilerin hareketlerini İranlı yetkililerle koordine etmelerini ve belirlenen güzergahları kullanmalarını şart koşuyor.
Bazı ticari gemiler, boğazın daha güneyinde bulunan geleneksel deniz yolları yerine Keşm ve Larek adaları arasındaki alternatif geçiş güzergahını kullanıyor.
İran'ın karasuları içinde kalan bu geçiş, Tahran'ın gemi hareketlerini yakından izlemesine olanak tanıyor.