Konuya ilişkin görüşmeler hakkında bilgi sahibi üç kişinin aktardığına göre Washington, yeni tarifeyle Çin ekonomisini hedef alırken, ABD ile Çin arasındaki bir yıllık ticaret ateşkesini ve Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında eylül sonunda yapılması beklenen görüşmeyi tehlikeye atmamaya çalışıyor.
İki kaynak, henüz kesinleşmeyen düzenlemede tarife oranının yüzde 7,5 olarak belirlenmesinin değerlendirildiğini belirtti. Ancak Trump yönetiminin daha önce kapsamlı gümrük vergileri konusunda izlediği sert politika dikkate alındığında, yeni adım Washington-Pekin hattında kırılgan hale gelen ticari dengelerin yeniden bozulabileceği endişesini gündeme getiriyor.
Yargı engelinin ardından yeni tarife arayışı
Trump yönetiminin yeni hamlesi, ABD Yüksek Mahkemesi'nin bu yılın başlarında Trump'ın 1930'lardan bu yana görülmemiş ölçekte geniş kapsamlı tarife planını iptal etmesinin ardından geldi.
Kararın ardından Washington, mart ayında Çin başta olmak üzere çeşitli ülkelerde aşırı sanayi kapasitesi ve zorla çalıştırma uygulamalarına ilişkin soruşturmalar başlattı. Yeni tarife hazırlığının da Trump yönetiminin mahkemenin kararının ardından ticaret politikasını yeniden şekillendirme çabasının bir parçası olduğu değerlendiriliyor.
Beyaz Saray ve ABD Ticaret Temsilciliği, tarife görüşmelerine ilişkin sorulara yanıt vermedi.
Çin'in Washington Büyükelçiliği ise ekonomik ve ticari anlaşmazlıkların tek taraflı gümrük vergileriyle değil, ikili müzakereler yoluyla çözülmesi gerektiğini vurguladı. Pekin ayrıca Çin ekonomisinin aşırı kapasite sorunuyla karşı karşıya olduğu yönündeki ABD iddiasını reddetti.
Çin'in yaklaşımı, Washington'ın son dönemde tarifeleri ve ekonomik yaptırımları dış politikasının temel araçlarından biri haline getirmesine karşı daha fazla müzakere çağrısı yapılması şeklinde öne çıkıyor.
Çin'in ihracatı ABD'nin hedefinde
Washington'ın "aşırı kapasite" eleştirilerinin merkezinde otomobil, güneş panelleri, çimento ve çelik gibi sektörlerdeki Çin üretim kapasitesi bulunuyor.
Çinli şirketler, iç talebin yavaşlaması üzerine son yıllarda dış pazarlara daha fazla yönelirken, artan ihracat ülkenin ticaret fazlasını geçen yıl yaklaşık 1,2 trilyon dolarla rekor seviyeye taşıdı.
Pekin ise büyük bir ticaret fazlası hedeflemediğini ve "aşırı kapasite" tartışmasının Çin'in ekonomik yapısını tek taraflı biçimde suçlamaya dönüştürülmemesi gerektiğini savunuyor.
Çin Ticaret Bakanlığının yakın zamanda yayımladığı "Sözde Aşırı Kapasite Sorununa İlişkin Çin'in Tutumu" başlıklı raporda da Pekin, ABD'nin suçlamalarına karşı çıktı.
Trump'ın tarife politikası yeniden tartışma konusu
Yeni tarifenin, Trump yönetiminin geçen ay 60 ülkeye uygulamaya koyduğu yüzde 10 ila 12,5 oranındaki ek vergilerin üzerine gelmesi bekleniyor.
Söz konusu vergiler, ABD'nin zorla çalıştırmayla üretilen ürünlerin ithalatına yönelik yasağın etkili biçimde uygulanmadığını ileri sürdüğü ülkelere yönelikti. Çin dahil çok sayıda ülke uygulamaya itiraz etti.
Trump'ın şubat ayında Yüksek Mahkeme tarafından iptal edilen kapsamlı karşılıklı tarifelerinin ardından yeni vergiler üzerinde ısrar etmesi, ABD yönetiminin ticaret politikasında geri adım atmak yerine farklı hukuki ve idari yollar üzerinden aynı baskıyı sürdürmeye çalıştığı yorumlarına yol açıyor.
Öte yandan Trump yönetiminin İran'la ticaret yapan ülkelere yönelik yeni ikincil yaptırımlar hazırlığında olduğu da bildirildi. Çin, İran'ın en büyük ticaret ortağı konumunda bulunuyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, pazartesi günü yeni yaptırımların hazırlık aşamasında olduğunu açıklarken ayrıntı vermedi ve hangi ülkelerin hedef alınacağını belirtmedi.
Çin'e yönelik yeni tarife kararının ise henüz kesinleşmediği, Trump'ın müzakereler sürerken planından vazgeçme ihtimalinin bulunduğu kaydedildi.