Batman'da kış mevsiminin yaklaşmasıyla birlikte soba satıcıları yeni sezon hazırlıklarını tamamlarken, satışlarda henüz beklenen hareketlilik yaşanmadı.
Doğalgazın yaygınlaşmasıyla sobaya olan talebin önemli ölçüde azaldığını belirten esnaf, özellikle köylerde yaşayanların, doğalgazın ulaşmadığı mahallelerde oturanların ve müstakil ev sahiplerinin soba almaya devam ettiğini söyledi.
Soba satışlarının geçmiş yıllara göre ciddi oranda gerilediğini ifade eden esnaf, eski günlerde kamyonlarla ürün getirdiklerini, bugün ise daha küçük miktarlarda sipariş verdiklerini dile getirdi.
Batman'da İLKHA muhabirine konuşan soba satıcıları, sektördeki değişimi, soba satışlarındaki düşüşü, güncel fiyatları, vatandaşların tercih ettiği soba çeşitlerini ve üretimde yaşanan sıkıntıları anlattı.
Hayri Altun
"Soba sezonu başladı ancak beklenen hareketlilik yaşanmadı"
Soba satıcısı Hayri Altun, kış mevsiminin bu yıl biraz geç geleceğini düşündüklerini ve satışlarda henüz beklenen hareketliliğin oluşmadığını belirterek, "Eskiden 11'inci ayda soba satışları başlardı. Ancak şu anda henüz fazla bir hareketlilik yok. Genellikle köyden gelen vatandaşlar soba alıyor. Örneğin bir vatandaş köyden gelirken sobasını almak için dükkânımıza uğruyor. Bunun dışında şehir merkezinde ve iş yerlerinde şu anda soba alan pek fazla kişi yok. Genel olarak hazırlıklarımızı tamamladık. Yaklaşık 15-20 gündür soba çeşitlerimizi getirerek dükkânımıza yerleştirdik. Artık müşterilerin gelmesini bekliyoruz." dedi.
"Palet, şömine ve kuzine sobalar ilgi görüyor"
Bu yıl farklı soba çeşitlerinin de vatandaşların tercihleri arasında yer aldığını belirten Altun "Bu sene yeni çıkan ve vatandaşların tercih etmeye başladığı palet sobalarımız var. Bunun yanı sıra şömine sobalar da ilgi görmeye başladı. Özellikle üç tarafı camlı olması nedeniyle görüntü açısından güzel bir tasarıma sahipler. Vatandaşlar bu sobaları hem ısınmak hem de görsel açıdan tercih ediyor. Kuzine sobalarımız da bulunuyor. Bunlar fırınlı soba olarak kullanılıyor. Vatandaşlar bu sobalarda yemek yapabiliyor, üst kısmını ocak olarak kullanabiliyor. Yani hem ısınma hem yemek pişirme hem de fırın olarak kullanma imkânı sunuyor. Bu özelliklerinden dolayı kuzine sobalar da tercih ediliyor." diye konuştu.
"Doğalgaz soba satışlarını yüzde 60'ın üzerinde azalttı"
Doğalgazın yaygınlaşmasının soba sektörünü önemli ölçüde etkilediğini vurgulayan Altun "Doğalgazın yaygınlaşmasından bu yana soba satışlarımızda ciddi bir düşüş yaşandı. Eskiden 100 soba satıyorsak bugün 40'ı bile bulamıyoruz. Ortalama olarak satışlarımızda yüzde 60'ın üstünde kayıp var. Soba satışları da genellikle kış mevsiminin yoğun yaşandığı yaklaşık 1,5 aylık dönemde gerçekleşiyor. Bu süreden sonra satışlar büyük ölçüde duruyor." ifadelerini kullandı.
"Müstakil evlerde sobaya ihtiyaç duyulabiliyor"
Soba satın alanların çoğunlukla köylerde yaşayanlar ve müstakil ev sahiplerinden oluştuğunu belirten Altun, bazı vatandaşların doğalgaz kullanmalarına rağmen evlerini yeterince ısıtamadıklarını dile getirerek şunları söyledi:
"Genellikle köylerde yaşayanlar ve müstakil ev sahipleri soba alıyor. Geçtiğimiz günlerde bir müşterimiz geldi. Doğalgaz kullandığını ancak müstakil evinin yeterince ısınmadığını söyledi. Müstakil evlerde ısınma sorunu yaşanabiliyor. Çünkü bu evlerin yalıtımı yeterli olmayabiliyor. Doğalgazlı bir evin iyi ısınabilmesi için alt ve üst katlarının dolu olması, yalıtımının da uygun olması gerekiyor. Müstakil evlerde ise evin birçok bölümü açıkta kaldığı için ısı kaybı yaşanıyor. Vatandaş ya yüksek doğalgaz faturası ödemek zorunda kalıyor ya da soba kullanmaya devam ediyor."
"Esnaf eski soba satışlarını arıyor"
Soba satışlarının geçmiş yıllara kıyasla büyük ölçüde gerilediğini ve sektörün eski canlılığını kaybettiğini ifade eden Altun "Elbette eski soba satışlarını arıyoruz. Gerçekten o günleri özlüyoruz. Çünkü artık satışlarımız eskisi kadar fazla değil. Yine de kış mevsiminde bu işle uğraşarak geçimimizi sağlamaya çalışıyoruz. Durumumuz çok kötü değil ancak eskisi kadar iyi de değil. Özellikle 15-20 yıl öncesine, hatta 30 yıl öncesine baktığımızda soba satışları çok daha fazlaydı. Kasım ve aralık aylarında dükkânda oturmaya fırsat bulamazdık. Eskiden kamyonlarla soba getirirdik, şimdi ise daha küçük kamyonlarla az miktarda soba getirmeye başladık. Doğalgazın yaygınlaşmasıyla birlikte bu hareketlilik de ortadan kalktı." dedi.
"Soba fiyatları 3 bin 500 liradan başlıyor"
Soba fiyatlarının ürünün çeşidine ve kalitesine göre değiştiğini belirten Altun, güncel fiyatlar hakkında şu bilgileri verdi:
"Soba fiyatlarına baktığımızda her ürünün çok pahalı olduğunu söyleyemeyiz. Ancak ürünün çeşidine ve kalitesine göre fiyatlar değişiyor. Şömine sobalarımız var. Bunlar döküm soba olup en az 80-90 kilogram ağırlığında. Fiyatları yaklaşık 35 bin liraya kadar çıkıyor. Kovalı sobalar 3 bin 500 liradan başlayarak 4 bin 500 liraya kadar yükseliyor. Fırınlı sobalar ise 4 bin 500 liradan başlayıp modeline ve kalitesine göre 12 bin liraya kadar çıkabiliyor. Köşeli, halk tipi olarak bilinen sobalarımızın fiyatı ise 3 bin 500 lira civarında."
"Fırınlı sobalar daha fazla tercih ediliyor"
Vatandaşların şu anda en fazla fırınlı sobalara yöneldiğini belirten Altun "Bunun nedeni, vatandaşların bu sobaları birden fazla amaçla kullanabilmesi. Sobanın üst kısmında yemek yapılabiliyor, iç kısmı fırın olarak kullanılabiliyor. Böylece vatandaş hem yemeğini yapıyor hem suyunu ısıtıyor hem de evini ısıtıyor. Vatandaşlara tavsiyemiz, soba ihtiyaçlarını son ana bırakmamalarıdır. Kışın gelmesini beklemeden ihtiyaçlarını şimdiden karşılasınlar. Çünkü bu yıl soba üretiminde de sıkıntı yaşanıyor. Bazı soba çeşitlerini bulmakta zorlanıyoruz. Bunun nedeni, satışların düşmesiyle birlikte birçok fabrikanın artık soba üretmemesi. Üretim yapan bazı firmalar ise ürünlerini daha çok yurt dışına gönderiyor. Suriye, Irak ve Afganistan gibi ülkelere soba gönderen arkadaşlarımız var. Üreticiler şu anda daha çok bu ülkelere yönelmiş durumda. Bu nedenle yurt içinde soba çeşitliliği eskisi kadar fazla değil." diye konuştu.
Avni Altun
"Soba satışları eski tadını kaybetti"
Bir diğer soba satıcısı Avni Altun ise "Sobalarımız geldi ancak artık bu işin eski tadı kalmadı. Eskisi gibi keyif vermiyor. Biz de mecburiyetten, yıllardır yaptığımız bu işi sürdürmeye çalışıyoruz. Artık bu işi bırakmak da kolay değil. Bakalım nereye kadar devam edebileceğiz. Eskiden soba satışları çok iyiydi ancak sektör eski özelliğini kaybetti. Bunun en büyük nedeni doğalgazın yaygınlaşması. Hemen hemen her mahalleye doğalgazın gelmesiyle birlikte sobaların cazibesi de azaldı." dedi.
"Sobaları daha çok dar gelirli vatandaşlar alıyor"
Eski dönemlerde soba satışlarının daha hareketli ve kazançlı olduğunu, bugün ise satış yaparken dahi zorlandıklarını belirten Avni Altun "Eski günler çok daha güzeldi. O dönemlerde işler daha hareketli ve daha kârlıydı. Ancak şimdi ne eski kazanç kaldı ne de eski heyecan. Bir soba satarken bile oldukça zorlanıyoruz. Çünkü artık soba alan vatandaşların büyük bir kısmı maddi durumu iyi olmayan kişilerden oluşuyor. Sobalarımız genellikle Bursa, Kayseri ve Konya gibi şehirlerden geliyor. Şu anda daha çok köylerde yaşayanlar, doğalgazın ulaşmadığı mahallelerde oturanlar ve maddi durumu daha kısıtlı olan vatandaşlar soba satın alıyor." ifadelerini kullandı.
"Kış bastırmadan soba alsınlar"
Vatandaşların genellikle kış mevsimi bastırmadan soba alma konusunda acele etmediğini belirten Avni Altun "Bu durum yıllardır böyle devam ediyor. Biz de kışın gelmesini bekliyoruz. Vatandaşlara tavsiyemiz, soba ihtiyaçlarını kış bastırmadan karşılamalarıdır. Elbette ihtiyaçları varsa son ana kadar beklememeleri gerekir." dedi.